Karel van het Reve en ‘de kleine cliché’

reve-karel-interviews-2011Afgelopen zaterdag na een bezoek aan het Rijksmuseum, stuitte ik op een bundeltje oude interviews met de Slavist en columnist Karel van het Reve. Een daarvan leek me leuk om hier eens naar voren te halen. Het interview (‘De grote cliché’ door Ischa Meijer) werd gepubliceerd in de Haagse Post op 19 augustus 1978.
In het interview werd gerefereerd aan een aantal columns in 1977 (door van het Reve geschreven onder het pseudoniem Henk Broekhuis) waarin ‘algemeen geaccepteerde stellingen op hun werkelijke waarde getoetst werden.’
Het gaat hier om zaken waarin bijna iedereen gelooft maar die toch niet juist zijn. Vaak zijn het ideeën van grote denkers die worden overgenomen door de grote massa. In de loop van de tijd wordt zo’n gedachte vaak veranderd en gaat een eigen leven leiden.

Een voorbeeld (uit een interview drie jaar later in de Tijd):
In elke generatie komen mensen voor die zeggen: de armen worden steeds armer. Reve: ‘dat heb ik wel eens uitgerekend, hoeveel die bouwvakker zou verdienen als hij twee eeuwen lang ieder jaar één procent minder gaat verdienen. Je hoeft echt geen feiten te raadplegen om die theorie te ontmaskeren, die theorie draagt haar eigen onjuistheid in zich.’ 

Omdat het om heel veel gedachten gaat zou je kunnen zeggen dat onze cultuur er eigenlijk op drijft. Het zijn allemaal kleine cliché’s; Van het Reve verbaast zich erover dat ze vrijwel nooit worden tegengesproken, in tegenstelling tot dat grote cliché, het geloof, dat wel degelijk wordt bestreden.
Het zou interessant zijn al die op hol geslagen stellingen eens te verzamelen en terdege te bestuderen, dacht van het Reve. ‘Als je nu eens heel veel sociologisch en psychologisch onderzoek, waarvan de uitslag vaak al van te voren duidelijk is, nu eens zou vervangen door zo’n project, dan pas zou je de cultuur van een land werkelijk leren kennen.’

We kennen ze allemaal, die (soms pseudo) waarheidjes die we vaak zonder nadenken van anderen overnemen (Sinds de invoering van de Euro zijn de prijzen meer dan verdubbeld, alle politici en medici zijn schurken en geldwolven, van masturberen word je doof). Zullen we hier eens ook een kleine verzamelpoging wagen?

Welke stellingen van mensen, waar je, bij wat dieper nadenken, vraagtekens bij zou kunnen zetten, ken jij?

Dit bericht werd geplaatst in Algemeen. Bookmark de permalink .

34 reacties op Karel van het Reve en ‘de kleine cliché’

  1. staartje zegt:

    Leuk, daar is Karel weer. ik ben Kant aan het bestuderen. daar sluit zijn visie volgens mij bij aan. kant trok dat ook in twijfel.Ik vind ‘ de cliche’ raar. ook Van Dale geeft het cliche. Meijer zal wel een reden hebben voor ‘de cliche’. stellingen die je in twijfel kunt trekken:
    Leraren verdienen te veel / weinig
    Leraren werken niet hard
    Marktwerking leidt tot lagere prijzen
    leuk log!

    • staartje zegt:

      Melk is gezond is ook zo’n stelling

    • Plato zegt:

      Staart: ik vond ‘de Cliché ook wat vreemd. Maar ik meende er goed aan te doen de titel correct over te nemen. Ik heb niet de moeite genomen het lidwoordgebruik ergens te toetsen.
      Dat van die marktwerking vind ik een mooie. Daar zou ik wel eens een onderzoek over willen zien.

      • Willie zegt:

        Om van die marktwerking te profiteren moeten we steeds overstappen, dat vind ik ergerlijk.
        (Energie, zorgverz. etc. )
        Ik doe het bijna nooit.

        • Plato zegt:

          Willie: het is me wel duidelijk dat die marktwerking niet zo maar terzijde kan worden geschoven. Het lijkt me ook moeilijk om er dingen over te beweren want je kunt (zeker als leek) niet goed zeggen: zonder marktwerking had ik nu die en die prijs betaald. Het proces lijkt daarom onomkeerbaar. Ik vrees dat de economen onder ons daar het laatste woord over hebben. Maar niet alle Nederlanders zijn economen en dat hoeft ook niet. Wij kunnen gewoon zeggen: alles goed en wel maar ik moet verdorie elk jaar onderhandelen of ik betaal teveel. En dat is vervelend. Doe je het niet dan ben je dief van je eigen zak.
          Ik vind dat ook ergerlijk.

          • Willie zegt:

            Inderdaad, we kunnen het niet vergelijken.
            We komen er niet meer vanaf, vrees ik.

  2. klaproos zegt:

    plaat ik ga er van uit dat mensen de waarheid spreken, behalve destijds bij de euro, dacht ik,
    tja, dat moeten we eerst maar zien:-)
    ik vond ischa meijer niet zo’n leuke man eigenlijk…. mag je dat zo zeggen:-)

  3. Marja zegt:

    Interessant logje. Hier ga ik eens rustig over nadenken. In principe houd ik niet van stellingen en probeer ze vaak onderuit te halen.

  4. Rianne zegt:

    ‘Kind kan de was doen’… Ik betwijfel het ten zeerste. De keren dat iets wits ineens anders gekleurd uit het machine is gekomen kan ik al lang niet meer op de vingers van een hand tellen. (Op twee trouwens ook niet..)

  5. Petr@ zegt:

    Wat dacht je van deze: De Polen in ons land zuipen teveel en veroorzaken heel veel overlast.
    Ik kan je verzekeren dat er heel wat Polen zijn die keihard werken en gewoon brave huisvaders zijn.
    Hier in de bollenstreek zijn ze onmisbaar!

  6. ellyvandoorn zegt:

    Ik heb al meer dan genoeg aan mijn eigen interpretaties van de werkelijkheid en ben van mening dat we allemaal door een gekleurde bril kijken. We kunnen (bijna) niet anders dan overal onze eigen emoties opplakken.
    Hierboven staan heel veel goede voorbeelden. Ik vind het al lastig om me in sommige gevallen niet aangesproken te voelen. Een van de dingen waardoor ruzie ontstaat en vaak niet zo bedoeld is. En zo wel…. nou wat dan nog?🙂

  7. ria zegt:

    Met dit leuke logje kun je de dag doorbrengen🙂
    Wat vind je van de volgenden ?
    van je familie moet je het hebben
    kaalheid wordt geassocieerd met hoger IQ
    zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten
    uit het oog uit het hart.

    Groetjes, Ria

  8. tagrijn zegt:

    De mens wikt, God beschikt.
    Alles sal reg kom.
    Je kunt geen appelen met peren vergelijken. (ik zou niet weten waarom niet.)
    Blondjes zijn dom.
    Deze schieten me zo even te binnen.

  9. In elke stad een andere schat !
    Nagelbijters zijn mensen treiters !
    Van wortels eten krijg je goede ogen ! *met bril*
    Van mastruberen wordt men doof !
    Wie niet groot is moet slim zijn !

  10. Argg zie je wortels ook met bril deugen niet…Zie dat ik 1 stelling uit je stuk heb benoemd *mia culoa*

  11. Willie zegt:

    Vanmorgen Obama live op tv gezien in het Rijksmuseum.🙂

    Het is zo, we praten elkaar na, eigenlijk weten we vaak wel dat het niet klopt.
    Ik zeg ook dat wat vroeger een gulden kostte, nu een euro kost, maar dat klopt vast niet.
    Het is een sociaal iets denk ik, een gevoel van : het met elkaar eens zijn.

    Goed idee van Karel van het Reve, om die stellingen te verzamelen en te bestuderen, om zo de cultuur te leren kennen.

    Stellingen : Gezond eten is duur.
    We mogen geen vetten eten.

    Interessant logje, Plato.

  12. Dwarsbongel zegt:

    Van masturberen doof…? Ik heb altijd geleerd dat je er rugklachten van krijgt!
    Nou ja, ik krijg toch al vaak te horen dat ik “alles” in twijfel trek of relativeer, dat schijnt ook niet acceptabel te zijn voor veel mensen…

  13. ferraravictoriene zegt:

    Plato, je houdt ons lekker bezig met dit boeiende gegeven.
    “Brutalen hebben de halve wereld”
    Niet brutalen hebben de andere helft denk ik dan maar.

  14. kakel zegt:

    Ischa is/was niet bepaald mijn type. Maar ter ere van Karel van de (😀 ) Reve doe ik mee:
    Hardlopers zijn doodlopers.
    Als je scheel kijkt, en de klok slaat, blijven je ogen voor immer zo staan.
    Alles waar “te” voor staat is niet goed voor je, behalve tevreden en tequila.
    Alles van waarde is weerloos.
    One apple a day keeps the doctor away.
    Alles komt goed.
    Groetjes Kakel

  15. Rebelse Huisvrouw zegt:

    Wat ons altijd voorgehouden werd was dat ‘het licht zou uitgaan als we ons niet aan zouden sluiten bij Europa’. We deden dat en vervolgens ging het licht uit🙂 Verder moet ik hier even goed over nadenken want er zullen nog veel meer zijn!

  16. smijling zegt:

    je brengt nog al wat te weer man met je log

  17. hanscke zegt:

    Wij hadden hier thuis de discussie over
    In mei leggen alle vogels een ei, behalve de koekoek en de griet, die leggen in de meimaand niet.
    Dit rijmpje klopt ook van geen kant.

  18. jeetjemina zegt:

    Tja…welke stellingen??? Nu vraag je me wat. Maar het zullen er ongetwijfeld heel wat zijn, die moeiteloos onderuit te halen zijn.
    Neem nou bijvoorbeeld iets actueels: we moeten (NOG) meer groenten en fruit eten.
    Het zou mij niet verbazen dat over een tijdje wordt beweerd dat je van (te) veel groenten en fruit kanker krijgt.
    gr eva

  19. jeetjemina zegt:

    Die reactie van Rebelse Huisvrouw vind ik prachtig!
    gr eva

  20. Dwarsbongel zegt:

    Ik geloof niet dat “het licht uitging” door Europa – de hele crisistoestand begon toch door het financiële gesodemieter in Amerika, met dat op hol geslagen kapitalisme, waar de grootste banken bijna of helemaal omvielen door hufterige praktijken met handel in zeepbellen?😉

  21. Plato zegt:

    Dwarsbongel. Ken je de serie Kees en Co. Daarin ging zo’n zinnetje: het is allemaal de schuld van Paars (de paarse coalitie). Op den duur hoorde je dat overal. Een aardig voorbeeld van hoe het dus kan gaan. We creëren een prachtige vijand; in dit geval Europa, maar ook de orthodontisten, de hoge heren politici, de rijke stinkerds in het algemeen, de buitenlanders, de NSA, Poetin, en straks misschien de Aliens van de Pleiaden. Iedereen neemt wat over van de ander en…. een waarheid is weer geboren. Maar aan ons zal het niet liggen, nu niet en nooit niet.
    Ja, je zal wel gek wezen🙂

    • Dwarsbongel zegt:

      Tja, Plato, ik denk dat met stamtafelpraat ook heel vaak bedoeld wordt dat iedereen maar met de luidruchtigste spreker meepraat (voorzover je er een woord tussen kunt krijgen) om maar geen ruzie te krijgen. En als je teveel praat, hou te weinig tijd over om na te denken.

  22. Boentjoek zegt:

    zwiet en twiejje meter bried en met zien vol gewicht
    heej keek meej aan en boem ik zaat zonder licht
    ’t weide toen í¬e langzaam dreide ik denk ik halt meej groet
    mar heej keek meej aan en boem de lamp ging oet

    Ik moest aan deze woorden denken, Plato, toen het gesprek op op het licht kwam dat oetging.Boem de lamp ging oet! Hoeveel duidelijker wil je het nog?

  23. klasa49 zegt:

    Het leuke van Karel van het Reve is dat hij je dingetjes meegeeft die totaal onbelangrijk zijn maar die wel voor de rest van je leven blijven hangen. Een voorbeeld is Rembrandt die, volgens Reve, geen paard kan tekenen. Als je dat wilt controleren dan kom je bij het ruiterschilderij van Frederik Rihel uit 1663 en, inderdaad, het is geen gezicht. Het lijkt wel of Frederik op zo’n houten kermispaard zit!
    Nu heeft Rembrandt nog zo’n ruiterschilderij gemaakt maar ik ken het niet. Wie helpt?

  24. Quepasanauwehr zegt:

    Mevrouw Klasa49, van paarden heb ik geen benul. Maar bedoelt u misschien “de steniging van Stefanus?” http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_150.jpg.
    Sommige mensen zien op het schilderij ook nog een zelfportret van Rembrandt. Maar of dat ook zo is….

  25. klasa49 zegt:

    Zien die mensen een zelfportret van Rembrandt in dat paard?
    Nou dat gaat wel heel erg ver hoor!
    Maar goed, het zou die steniging kunnen zijn want het is ook wel een beetje een vreemd paard, vindt u niet? Het is net alsof het op het punt staat te hinniken: Wat-is-er-nu-weer?
    En dan weten we dat niet.

  26. Quepasanauwehr zegt:

    No comprendos todos, Klasa49. Pero ehh, u heeft kennelijk veel verstand van paarden. Weet u ook wat het voltooid deelwoord is van het net uitgevonden werkwoord Rembrandten? (speels spreken over werken van Rembrandt).

  27. elly zegt:

    Ik denk dus ik ben ???

    Maar het gaat me te ver om er hier verder op in te gaan hahahaha. Maar ik heb er zo mijn vraagtekens bij.

Ja, schrijft u maar.....

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s