Vasalis

Het is vreemd gesteld met dichters. Daar waar de favoriete schrijver al snel een halve boekenplank in beslag neemt, is de dichter tevreden met een miniem hoekje. Zelfs als de dichter definitief is uitgedacht en uitgedicht, staat de verzameling  daar in die boekenkast als een stille knotwilg aan een brede uitwaaierende stroom. De meeste verzamelde dichtwerken beslaan slechts enkele delen. Hildebrandt had er een stuk of vijf, Achterberg heeft twee kloeke delen achtergelaten, Nijhoff (voor zover ik weet) één, van Gezelle heb ik twee bescheiden deeltjes in mijn bezit en ook het levenswerk van Ida Gerhardt kan (exclusief vertalingen van oude meesters en psalmen) in één flink deel. Om maar eens een paar grootheden te noemen.

Natuurlijk gaat het noch bij de dichter, noch bij de schrijver om kwantiteit. Waar het wel om gaat, daarover zijn de meningen verdeeld. Sommige mensen zijn van mening dat een gedicht niet ingewikkeld en gelaagd genoeg kan zijn. Als het door de massa wordt begrepen, dan zou het wel eens een minder geslaagd gedicht kunnen zijn. Anderen vinden dat de mooiste gedichten juist opvallen door hun eenvoud. Weer anderen hangen de zuiverheid van het metrum aan. En nog weer anderen (er zijn vele groepen in onze samenleving) haten het betere rijmwerk en zweren bij het vrije vers.

Ik houd het met name bij het mooie, het verrassende beeld dat een dichter soms kan oproepen. Mij gaat het om de vondst. Woorden, zinnen die zich diep in je ziel groeven, een gevoel wakker roepen, je verder laten denken. De niet voor de hand liggende metafoor, een originele zin die maakt dat je juist DAT gedicht altijd weer als eerste pakt
Een paar willekeurige voorbeelden:

Nooit heb ik wat ons werd ontnomen
zo bitter, bitter liefgehad
(Ida Gerhardt)

De wereld gaat als een meisjeskamer open
(Paul Rodenko)

Denkend aan Holland, zie ik brede rivieren
(H. Marsman)

“ik droomde dat ik langzaam leefde,
langzamer dan de oudste steen.
(Maria Vasalis)

Nu ik het toch heb over Vasalis: van alle dichters die ik ken, heeft zij zo ongeveer de kleinste produktie. Zij maakte in haar hele lange leven maar 100 gedichten en liet er nog eens ongeveer 70 na. Maar dan wel gedichten van grote schoonheid.

Als er iemand was die niet op de voorgrond wilde treden, was het Maria Vasalis wel. In al haar ruim 90 levensjaren heeft ze éénmaal (in 1947) een interview gegeven en zelfs DAT was per ongeluk (de journalist had zich onder valse voorwendselen bij haar gemeld). Liever dan dat, liet ze haar gedichten spreken en concentreerde ze zich voor het overige op haar werk als psychiater. Dat interview had van mij wel in het verzameld werk afgedrukt mogen worden.

Vasa001_p01

Foto: Chris van Houts

Om een beeld te geven van haar werk, hieronder het gedicht dat zij over haar moeder maakte.

Is het vandaag of gisteren,vraagt mijn moeder,
bladstil, gewichtloos drijvend op haar witte bed.
Altijd vandaag, zeg ik. Ze glimlacht vaag
en zegt: zijn we in Roden of Den Haag?
Wat later: kindje ik word veelte oud.
Ik troost haar, dierbare sneeuwwitte astronaut
zo ver al van de aarde weggedreven,
zo moedig uitgestapt en in de ruimte zwevend
zonder bestek en her en der.
Zij zoekt – het is een S.O.S.-
haar herkomst en haar zijn als kind
en niemand niemand, die haar vindt
zoals zij was. Haar Franse les
herhaalt zij van haar 8e jaar:
‘bijou, chou, croup, trou, clou, pou, ou,
die eerste juffrouw, weet je wel
die valse ouwe mademoiselle
hoe heet ze nou. Ik ben zo moe.’
Had ik je maar als kind gekend,
die nu mijn kind en moeder bent.
Vasalis_vgAuteur        Maria Vasalis
Boek          Verzameld werk
Uitgever     van Oorschot
Jaar             2006
Prijs            € 25,00
Blz              202

 

 

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Kunst en cultuur. Bookmark de permalink .

Ja, schrijft u maar.....

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s